Szalom Asz przyszedł na świat 1 listopada 1880 roku w Kutnie, w pobożnej żydowskiej rodzinie. W Kutnie uczęszczał do chederu (pierwsza szkoła dla żydowskich chłopców) i w tym miasteczku narodziła się jego pasja do literatury.  Warto zaznaczyć, że nie chodziło o studiowanie wersów Tory, ale o zaczytywanie się w świeckich książkach Ponieważ to zainteresowanie nie podobało się jego rodzicom, aby móc rozwijać swój talent młody Szalom wyprowadził się najpierw do Włocławka, skąd trafił do Warszawy. Literackie próbki przypadły do gustu wydawcom gazet pisanych w jidysz, a prawdziwe uznanie Aszowi dała wydawana w odcinkach w 1904 roku w gazecie “der Frajnd” powieść p.t “Miasteczko”. Fabuła pokazywała życie sztetla w zaborze rosyjskim, ale tak naprawdę Szalom Asz opisał w niej swoje rodzinne Kutno.  Każda kolejna powieść czy dramat napisane przez Szaloma Asza dotyczyły życia żydowskiej społeczności. Niejednokrotnie odsłaniał jej ciemne strony, za co był krytykowany przez swoich braci w wierze. W swojej twórczości propagował również idee pojednania religii żydowskiej i chrześcijańskiej, zwracając uwagę czytelników na ich wspólne dziedzictwo. Początkowo jego filozofia spotykała się z entuzjazmem odbiorców. Niestety, II wojna światowa zburzyła ją całkowicie. Trauma jaką ze sobą niosła, sprawiła że ani chrześcijanie ani Żydzi nie uważali takiego pojednania za potrzebne. Szalom Asz coraz częściej musiał spotykać się z krytyką swojej idei, a jego opowiadania traciły na popularności.

Sława Szaloma Asza dotarła aż za Ocean Atlantycki.  Zaczął coraz częściej podróżować, w tym do Stanów Zjednoczonych. I tam zastał go wybuch I wojny światowej. Asz uzyskał amerykańskie obywatelstwo.  Wracał jeszcze do Europy, z której uciekł w momencie, gdy wybuch kolejnej wojny był niemal pewny. Można śmiało powiedzieć, że druga połowa jego życia naznaczona była podróżami. Do Kutna już nie powrócił. Zmarł w Londynie w 1957 roku.

Największą popularnością Asz cieszył się w okresie międzywojennym. Był nie tylko pisarzem, ale także społecznikiem. Za działalność na obu polach w 1932 roku został odznaczony orderem Polonia Restituta przez Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Kilkadziesiąt lat po swojej śmierci, Szalom Asz i jego książki wyszły z mroku zapomnienia. Pod koniec XX wieku znowu zaczęła cieszyć się zainteresowaniem miłośników literatury. Na początku października br. w Warszawie i Kutnie odbył się XI Festiwal Szaloma Asza.

 

Łukasz Śwituniak

 

Show Buttons
Hide Buttons

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego © 2019

100lat.lodzkie.pl