W 2018 r. obchodziliśmy setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, w tym roku mija setna rocznica istnienia województwa łódzkiego. Powszechnie wiadomo, że historii państwa i narodu polskiego towarzyszą w tradycji Kościoła katolickiego święci patroni, których obecnie jest pięciu (Matka Boża Królowa Polski, św. Wojciech, św. Stanisław ze Szczepanowa, św. Stanisław Kostka, św. Andrzej Bobola). Spośród nich na ziemi łódzkiej największej liczbie parafii patronuje św. Stanisław Biskup i Męczennik.

W tradycji Kościoła katolickiego życiorys świętego Stanisława przedstawia się następująco. Urodził się ok. 1040 r. w Szczepanowie koło Bochni. Po zakończeniu nauki w Polsce kształcił się prawdopodobnie w szkole katedralnej w Leodium (Liège w Belgii) lub w Paryżu. Święcenia kapłańskie przyjął ok. 1060 r., a w 1072 r. został konsekrowany na biskupa krakowskiego. Jako biskup brał udział m.in. w odbudowie metropolii gnieźnieńskiej i rozwoju zakonu benedyktynów na ziemiach polskich. Jest zatem bardzo prawdopodobne, że w tym czasie znalazł się też na terenie obecnej ziemi łódzkiej. Najbardziej jednak znanym faktem z życia bp. Stanisława jest jego tragiczny w skutkach konflikt z królem Bolesławem Szczodrym (później częściej zwanym Śmiałym) i to pomimo ich początkowej współpracy. Przyczyny i przebieg sporu nie są obecnie znane i do dzisiaj budzą dyskusje wśród historyków. Konflikt doprowadził 11 kwietnia 1079 r. w Krakowie do męczeńskiej śmierci (poćwiartowanie ciała) bp. Stanisława.

Niedługo po tej tragedii król opuścił kraj. Rozwój kultu biskupa męczennika nastąpił w XIII w., m.in. dzięki przytoczeniu przez bł. bp. Wincentego zwanego Kadłubkiem legendy o cudownym zrośnięciu się poćwiartowanego ciała. 8 września 1253 r. w bazylice pw. św. Franciszka w Asyżu bp Stanisław został kanonizowany przez papieża Innocentego IV, a 8 maja 1254 r. w Krakowie na Wawelu ogłoszono tę kanonizację w Polsce. Legenda o cudownym zrośnięciu się ciała św. Stanisława dla wielu ludzi symbolizowała najpierw, podczas rozbicia dzielnicowego, pragnienie zjednoczenia kraju, a potem stała się symbolem tego scalenia.

Warto zauważyć, że pierwszym nowo zbudowanym kościołem poświęconym św. Stanisławowi Biskupowi i Męczennikowi była w poł. XIII w. dominikańska świątynia w Sieradzu, która obecnie należy do sióstr urszulanek szarych. Na ziemi łódzkiej znajduje się teraz 28 parafii, których patronem lub współpatronem jest św. Stanisław, co stanowi ok. 4,8 proc. wszystkich parafii w województwie. Spośród kościołów parafialnych, będących siedzibami tych parafii, najstarszy rodowód ma kościół w Wielgomłynach, który w latach 1465-1466 został zbudowany dla zakonu paulinów. Po dwóch przerwach w historii paulini znowu posługują w Wielgomłynach, gdzie jest też sanktuarium Matki Bożej. Z lat 50. XVI w. pochodzi zabytkowy drewniany kościół w Boguszycach. W jego wnętrzu można zobaczyć cenne renesansowe polichromie i trzy późnogotyckie ołtarze. Pod koniec XVI w. powstał również drewniany kościół w Modlnej. Siedemnastowieczny rodowód posiada aż 7 kościołów (w Ręcznie, Mokrsku, Drużbinie, Rzgowie, Burzeninie, Lewinie i Goszczanowie), które później były wielokrotnie przebudowywane lub odnawiane, podobnie zresztą jak inne wzmiankowane tutaj obiekty. Z Drużbina pochodził fundator tamtejszego kościoła Jakub Zadzik, m.in. biskup krakowski, czyli jeden z następców św. Stanisława. Z XVIII w. pochodzą 4 kościoły (w Brodni, Skierniewicach, Kałowie i Gruszczycach). Niektóre źródła podają jednak, że kościół w Brodni powstał w 1556 r.

W 2002 r. do kościoła w Skierniewicach sprowadzono z Krakowa relikwie św. Stanisława i ustanowiono tam jego sanktuarium. Natomiast z Gruszczyc pochodził ród Jana Gruszczyńskiego, m.in. biskupa krakowskiego i szóstego prymasa Polski, który np. w 1469 r. erygował parafię pw. św. Stanisława w Rzgowie. Do grupy kościołów z XIX w. zaliczają się świątynie w Grabowie, Tomaszowie Mazowieckim, Unikowie, Pławnie, Wilamowie i Borszewicach Kościelnych. W Unikowie już w średniowieczu był obraz św. Stanisława, cieszący się sławą w okolicy. W 1436 r. pielgrzymował do niego Jan Długosz, ówczesny proboszcz w Kłobucku. W XX w. obraz niestety zaginął. W Pławnie znajdował się tryptyk z ok. 1520 r., ukazujący św. Stanisława i jego losy. Ten bardzo cenny tryptyk to obecnie eksponat w Muzeum Narodowym w Warszawie. W Pławnie jest jego kopia. Parafię w Borszewicach erygował już w XV w. pierwszy prymas Polski abp Mikołaj Trąba. W I poł. XX w., przed II wojną światową, powstały kościoły w Godzianowie, Kutnie Łąkoszynie i Łodzi Stokach, a w II poł. XX w. w Miłonicach, Bełchatowie, Wieruszowie, Szczawinie i Wieluniu.

 

Jakub Foremniak

Show Buttons
Hide Buttons

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego © 2019

100lat.lodzkie.pl